[ Pobierz całość w formacie PDF ]
.B) Inne ( zdecydowanie róne od Wyspiaskiego ) spojrzenie na chopa, który yje w strasznej ndzy, warunkach wrcz ekstremalnych:zachowanie ludzi w sprawie powstania styczniowego, nie myl o zmianie sytuacji narodowej, bardziej o zmianie sytuacji spoecznej, swego pooenia, prymitywizacja chopa, któremu obce s wolnociowe ideay powstania ( “Rozdziobi nas kruki, wrony” )“Tak bez wiedzy i woli, zemciwszy si za tylowieczne niewolnictwo, za szerzenieciemnoty, za wyzysk, za hab, za cierpienia ludu, szed ku domowi z okryt gow i zmodlitw na ustach”.wypenienie caego czasu cik prac o zdobycie czego do zjedzenia:- “Czek si nigdy obrobi nie obrobi, ino cigiem jak ten wó w jarzmie”- upodobnienie Gibaowej (“Zmierzch”) do mapy - zatracenie spoeczestwa, zezwierzcenieekstremalne warunki powoduj zanik uczu:- chorych, starych ludzi wynosz na dwór by szybciej umarli ( “Przedwionie” )- zatracenie instynktu macierzyskiego, mioci i zrozumienia midzy maonkami.brak pienidzy jest czsto czynnikiem decydujcym o yciu i mierci ( Hymny Kasprowicza )- ( XIX ) mczyzna kiedy najwaniejszy we wsi umiera w domu z powodu braku pienidzy na lekarstwa i lekarzy, którzy s dla bogaczy- ( XXIX ) chopiec uczy si w cikich warunkach, zdobywa wiedz, wyjeda do miasta i tam umiera na suchoty, to co zarabia wystarczyo tylko na edukacj, z jedzenia czsto rezygnowach uwiadomienia chopom ich biernoci trwania w takich warunkach ( Cezary z “Przedwionia” )“Có za zwierzce prowadzicie ycie, chopy silne i zdrowe.Jedni maj jada tyle, e zniego uczynili kult, obrzd, naóg, obyczaj jaki i jak wito, a drudzy po to tylko yj,eby nie zdycha z godu.Zbuntujcie si chopy potne przeciwko sobaczemu losowi”chopi jako klasa na razie niezdolna do dziaania, bez wiadomoci, nie majca celu w yciu, zobojtniaa na sytuacj istniejc poza ich chaup, wiosk.2.A) Inteligencja - klas istniejc w wiadomoci spoeczestwa jako stojca na szczycie, wybrana na wodza i przywódc, która poprowadzi innych, to ona ma wiedz i zyksztacenie, którym powinna si dzieli i uwiadamia innych:konsekwentny wizerunek polskiej wsi zakodowany przez inteligenta, wynikajcy z nadmiernego przywizania do tradycji“niech na caym wiecie wojna, byle polska wiezaciszna, byle polska wie spokojna”ch pojednania z chopami bardzo pozorna, brak wspólnego jzyka, paszczyzny porozumienia, przepa midzy klasami“wycie sobie, a my sobie, kaden sobie rzepk skrobie”chopomania, powierzchowne zainteresowanie wsi, fascynacja strojem, wygldem.Chop ze swoj kultur jako obiekt do ogldania, w rzeczywistoci brak znajomoci ichobyczajów“Tak to czuj, tak to sysz i ten spokój i t ciszsady, strzechy, ki, gaje, orki, niwa, soty, maje (.)Patrz w ten lud krasy, kolorowy, taki rzeki, taki zdrowy, choby szorstki, cho surowy”maj wielkie plany i ambicje, czuj potrzeb zrealizowania ich, wewntrzne poczucieniewykorzystanej energii “Duch si w kadym poniewiera, e czasami duch zapiera, tak, bygdzie het gnao, gnao, do ogromnych, wielkich rzeczy (.) wielkie skrzyda porozwija, a nie da si mija”.inteligencja zawsze uwaaa, e ma poczucie - misji sta na czele narodu, ale kiedy pojawiasi taka moliwo ( poprowadzenie chopów do walki ) nie wywizuje si w zadania,zawodzi“wy, a wy - co wy jestecie, wy si wynudzicie w miecie, to wam si do wsi zachciao, tuwas mao, tam was mao, a ot co z was pozostao, lalka, szopka, pode maski, farbowanyfasz, obrazki; kiedy gdzie tam tgie pyski i do szabli i do miski; kiedy gdzie tam tgiedusze pówariackie animusze, kogo zbawi, kogo sieka, dzi nie ma na co czeka”.B ) obraz inteligencji po odzyskaniu niepodlegoci, zaamanie si nadziei ideowych ipolitycznych zwizanych z t klas, zasugiwaa na potpienie i najbardziej konserwatywne od niej odcicie si:pozbawieni wasnego zdania, pogldów, a gdy si ju pojawi, nie potrafi ichprzeforsowa, bo inteligent chciaby, pragnby, mógby, gdyby”yj w wiecznym strachu, lku, boj si wychyli, bo jeszcze kto zauwaytylko jednostki maja wiadomo “ e trzeba powzi oddech szerszy”, wyrwa si zrzeczywistoci, która go przytacza, ale koczy si to i tak tym, e “zostaje po nim smródjak po tomiku wierszy”odpowied na pytanie, kto ja jestem jest bardzo gorzka “wszdzie spóniony, wszdzie niepasujcy”, ale jest to tylko jego wina, sam umieszcza si na pozycji przegranegokonserwatyzm, tradycjonalizm przekona, niedostrzeganie, e wszystko wokó si zmienia,trwaj przy swoich przekonaniach jeszcze z czasów modoci “idzie pod wiatr ten polskiwity z fortepianem Szopena”klasa mimo swojego wyksztacenia i wiedzy w gruncie rzeczy do niczego si nie nadaje,jest bezuyteczna; nie moe stanowi wzoru, oparcia, jej zachowanie jest wrcz mieszne idziecinne, boi si spojrze dalej ni czubek wasnego nosa.3.Ziemiastwo - grupa yjca cakowicie w swoim wiecie, w zbytkach i luksusie, niewykazujca adnego zainteresowania innymi:A ) Tczewscy przykadem ziemian posiadajcych kilka majtków, mieszkajcych w paacuycie jak prawdziwie na nich przystao spdzaj na polowaniach, balach, spacerachnie chc i nie potrafi sami pracowa, od wszystkiego maj ludzi, submyl, e pienidze decyduj o wszystkim, o potdze na tym wiecie, mimo ich nadmiarunie potrafi si zdoby na pomoc dla potrzebujcychB ) mieszkacy Nawoci tworz ze spoywania posików cay rytua, jest to wrcz sens ich ycia, w cigu dnia nie ma przerw na jedzenie, ale przerwy od jedzenia; widoczny kontrast midzy ich obarstwem a umierajcymi z godu chopamiC ) szlachta wysadzona z sioda, zdeklasowana - po czci winna swojej pozycji wynikajcej ze zego gospodarowania, braku zaangaowania w swoje obowizki ( Ziembiewiczowie ):nie posiadaj pienidzy, ale zakodowana duma nie pozwala im przyzna si do tego, niechc pogodzi si z faktami, rzeczywistociyj ponad stan, nie chc by gorsi, wytykani palcami, utrzymuj sub, na któr ich niesta, posiadaj np.osobnego chopca do parzenia herbaty, nie mog zapewni wyksztacenia synowiw wielu kwestiach stwarzaj pozory, jak np.udawanie wzorowej rodziny “atmosfera wBoleborzy przypominaa zatchy staw z rybami”4
[ Pobierz całość w formacie PDF ]