[ Pobierz całość w formacie PDF ]
.Bajki rejestruja reakcje i przywary ludzkie bez wzgledu na stulecie.i podobnie zreszta satyry.Oto uniwersalnosc literatury - czyz brak dzis alkoholików (satyra :Pijanstwo"), rozkapryszonych kobiet (satyra "Zona modna"), krytyków wladzy (satyra "Do króla"), falszywych kaplanów ("Monachomachia")? Dlatego tak cenie te twórczosc.Krasicki dostrzegl i zarejestrowal prawde o czlowieku wszechczasów.Nawet "Mikolaja Doswiadczynskiego przypadki", pierwsza powiesc nowozytna mówi o edukacji, o szlachcie ówczesnej, lecz zarysowuje marzenie o utopijnym panstwie sprawiedliwosci, znane wszystkim pokoleniom.Oczywiscie, sam Krasicki nie tworzy dorobku epoki oswiecenia.Gdyby poczytac pouczenia Staszica i Kollataja, "Przestrogi dla Polski" czy "anonima listów kilka" - okazaloby sie, ze pakiet reform proponowanych przez osiemnastowiecznych dzialaczy Sejmu Wielkiego dzis w duzej mierze takze jest aktualny! Przyznam, ze dziedzina reform, polityki, nawet postulatów patriotycz-nych mniej mnie pociaga niz rozwazania filozoficzne.Lecz musze uznac madrosc i sile przekonywania najwiekszych umyslów doby Sejmu Wielkiego Powiem nawet, ze bardziej cenie wypowiedz publicystyczna, niz np."Powrót posla" Juliana Ursyna Niemcewicza.Dzieje sie tak dlatego, ze publicysci mówia wprost co mysla i sa to sprawy nieprzemijalne.Natomiast Niemcewicz w swojej komedii politycznej odtwarza szablony - dobry patriota, szatanski kosmopolita, kobieta-ideal, kobieta-idiotka.Takich skrajnosci w zyciu wlasciwie (prawie) nie ma.Dlatego bialo-czarny schematyzm nudzi i zniecheca.Czy lista moich propozycji "do ocalenia" jest obszerna, czy raczej skapa? Mysle, ze mozna by uznac, dowarto-sciowac i ocalic wiecej tytulów.Te, które wymienilem, wydaja mi sie, zupelnie szczerze, najwartosciowsze i zajma poczesne miejsce na pólce mojej przyszlej biblioteki.Artysta jako bohater dziela literackiego XX wieku (dylematy sztuki).Nowa epoka, jaka bylo XX-lecie miedzywojenne, przyniosla inne spojrzenie na literature i na role twórcy.Dlatego artysci staja sie czesto bohaterami dziel literackich zarówno w poezji, jak i w prozie.Jednym z pierwszych poetów, u którego odnajdujemy motyw artysty i dylematy sztuki, jest Leopold Staff.W wierszu "Ars poetica" z tomiku " Barwa miodu" poeta formuluje swój program poetycki.Pragnie on, jako artysta, oddac nieuchwytne nastroje chwili, która przemija.Bliski jest postawie epikurejskiej, która wyrazil rzymski poeta Horacy, zalecajac korzystac z uroków zycia.Mozna równiez doszukac sie w tym programie echa tendencji symbolistów, starajacych sie wyrazic w poezji to, co niewyrazalne.Ale Staff jednoczesnie podkresla, ze pragnie, aby jego wiersz byl " jasny jak spojrzenie w oczy i prosty jak podanie reki".Glosi wiec program klasyka i humanisty, pragnie byc zrozumianym przez kazdego wrazliwego czytelnika.Poeta z grupy Skamander, który nawiazywal w pewien sposób do tematyki i programu Staffa, byl Julian Tuwim.Zachowujac w zasadzie tradycyjny styl poetycki, szokuje ekspresja jego wypowiedzi, wyrazane uczucia zachwytu, entuzjazmu dla zycia i swiata, zwlaszcza w swoich pierwszych tomikach.W wierszu "Do krytyków bohaterem utworu jest sam autor, który drwi z komentatorów jego poezji.Jest szczesliwy, zachwyca go jazda "na przedniej platformie tramwaju" i takie wlasnie stany ma zamiar opisywac w swojej twórczosci.Poeta pragnie wiec ukazywac w poezji sprawy prozaiczne i banalne, wyrazac uczucia bedace udzialem zwyklych ludzi, a nie tylko wyjatkowych jednostek.Chcial opiewac ludzi, a nie tylko wyjatkowe jednostki.Chcial opiewac "gromade", nie chcial sie z tego tlumu wyrózniac.Pisze o tym wyraznie w programowym wierszu " Poezja" z tomiku "Czyhanie na Boga".Bohaterem tego wiersza jest artysta, sam poeta, którego rezygnacja z nadrzednej pozycji twórcy przejawia sie równiez w nowym uksztalto-waniu jezyka poetyckiego.W wierszu "Prosba o piosenke" bohaterem utworu jest równiez poeta, twórca, który próbuje okreslic zadania wlasnej poezji.W utworze tym do glosu dochodzi pasja spoleczna, nieodlaczna cecha twórczosci J.Tuwima.W wierszu " Sitowie" bohaterem lirycznym jest równiez sam poeta, a wiec twórca.Akt tworzenia ukazany jest tutaj jako ciezka praca, polegajaca na odpowiednim dobieraniu slów.Wiersz "Do lasu" nalezy, podobnie jak glosna oda Horacego "Exegi monumentum", do tego samego typu utworów, noszacych znamiona testamentu artystycznego.Bohaterem jest znów sam poeta, który zastanawia sie nad sensem zycia i roli wlasnej twórczosci
[ Pobierz całość w formacie PDF ]