[ Pobierz całość w formacie PDF ]
.saletry do litra soli.Po 3 lub 4 dniach gÅ‚owa siÄ™ odcina, kośćgrzbietowa odrzyna, suma przeciąć na 4 podÅ‚użne pasy i wywiesić na dziaÅ‚aniepowietrza, żeby wyschÅ‚y.Pasy ten należy wieszajÄ…c zaczepić za ogon, gdyż on manajwiÄ™cej tÅ‚ustoÅ›ci, która spÅ‚ywajÄ…c na dół nadaje rybie kruchoÅ›ci i smaku.TakprzyrzÄ…dzony sum da siÄ™ przechować 2 lub 3 miesiÄ…ce, podajÄ…c na Å›niadanie zamiastÅ‚ososia.Można też po wyjÄ™ciu z soli zawiesić parÄ™ dni w dymie, a tak owÄ™dzona dasiÄ™ dÅ‚użej zachować.391ROZDZIAA XIV NABIAA425.Jak siÄ™ obchodzić z nabiaÅ‚emNie ulega żadnej wÄ…tpliwoÅ›ci, iż najkorzystniej sprzedawać sÅ‚odkie mleko, jeżeli siÄ™mieszka w pobliżu wiÄ™kszego miasta.W przeciwnym razie nic wiÄ™cej nie pozostaje,jak wyrabiać z niego masÅ‚o lub ser, kwaÅ›nym mlekiem poić cielaki, które przyoglÄ™dnym i umiejÄ™tnym pielÄ™gnowaniu nadzwyczaj szybko rosnÄ… i dobrzewyglÄ…dajÄ….Nic nowego, jeżeli szanownym gosposiom napomknÄ™, że czystość i porzÄ…dek sÄ…konieczne, a pomimo, że tyle już o tym pisano, nie można dość na to zwracać uwagi.NajwiÄ™cej sÄ… jeszcze zdania podzielone, jakie naczynia sÄ… najtaÅ„sze inajodpowiedniejsze.Tam, gdzie gospodyni sama siÄ™ zajmuje nabiaÅ‚em, mogÄ™ polecićnaczynia szklane; sÄ… one stosunkowo tanie.Przez kilkanaÅ›cie lat używaÅ‚am naczyÅ„ szklanych i bardzo z nich byÅ‚am zadowolonÄ…,chociaż dziennie nalewaÅ‚am kilkaset litrów, gdyż przy dokÅ‚adnym umyciu ciepÅ‚Ä…(lecz nie gorÄ…cÄ…, aby nie pÄ™kaÅ‚y) wodÄ…, unika siÄ™ zakwaszenia, co przy innychnaczyniach np.drewnianych czÄ™sto siÄ™ zdarza.%7Å‚e naczynia wszelkie, jako to:konwie, szkopki, w których siÄ™ mleko ustawia muszÄ… być jak najschludniejutrzymywane, o tym każda gospodyni pamiÄ™tać powinna, bo tylko wtenczas unikniesiÄ™ zepsucia mleka, a potem czystość dziaÅ‚a także na ilość i dobry smak masÅ‚a.ZmietanÄ™ zbierać należy nie prÄ™dzej, aż zupeÅ‚nie jest sucha na wierzchu; jeżeli jestwilgotna, chociażby mleko zupeÅ‚nie byÅ‚o gÄ™ste, nie powinno siÄ™ zbierać, gdyżśmietana jest jeszcze nie wszystka na powierzchni.SÅ‚odkÄ… Å›mietanÄ™ należy przed zrobieniem masÅ‚a ostudzić na 10 do 12 stopni ciepÅ‚awedÅ‚ug Celsjusza (czyli 8 do 9 1/2 stopni podÅ‚ug Réaumura); kwaÅ›nÄ… zaÅ› na 14 do 15stopni ciepÅ‚a podÅ‚ug Celsjusza (czyli 11 do 12 stopni wedÅ‚ug Réaumura).Pierwszawymaga 150; druga tylko 120 obrotów w separatorze na minutÄ™.Z kwaÅ›nej Å›mietanyzyskuje siÄ™ wiÄ™cej masÅ‚a niż ze sÅ‚odkiej.Ze sÅ‚odkiej Å›mietany bywa masÅ‚a mniej, jest wszakże wyborowego gatunku(stoÅ‚owe).Do farbowania masÅ‚a używa siÄ™ na każde 20 kilo Å‚yżkÄ™ stoÅ‚owÄ… soku z marchwi.392ZimowÄ… porÄ…, chcÄ…c aby siÄ™ mleko prÄ™dzej wystaÅ‚o, wlewam na dno każdegonaczynia po 4-5 kropli maÅ›lanki, zważać tylko, aby maÅ›lanka byÅ‚a zawsze Å›wieża.-Jeżeli nie można każdego dnia mieć Å›wieżej, to przynajmniej należy stawiać jÄ… wnieopalonym miejscu.426.Sposób przeciw zwarzeniu siÄ™ Å›mietany i mlekaJeżeli latem Å›mietana siÄ™ warzy, to czÄ™sto bardzo zapobiega siÄ™ temu sypiÄ…c w półlitra Å›mietany, na koniec noża wziÄ…wszy oczyszczonej sody, wymieszać dobrzeÅ›mietanÄ™ i zagotować; Å›mietana nie traci przez to smaku.Aby mleko nie kwaÅ›niaÅ‚o,wÅ‚ożyć w naczynie mlekiem napeÅ‚nione, to jest na ceber, Å‚yżkÄ™ tartego chrzanu.427.MasÅ‚o wytopioneWÅ‚ożyć masÅ‚o do pobielanego rondla, postawić na wolnym ogniu, niech siÄ™ powolitopi, dopóki siÄ™ wszystko nie wyklaruje jak oliwa; wtedy zebrać pianÄ™ z wierzchu, amasÅ‚o przecedzić przez płótno do kamiennego sÅ‚oja i tak dÅ‚ugo mieszać w nim Å‚yżkÄ…,dopóki nie zacznie krzepnąć.428.Przechowywanie masÅ‚a na zimÄ™Najlepsze jest bez wÄ…tpienia masÅ‚o majowe.Każda praktyczna gospodyni stara siÄ™ oto, aby mieć jakiÅ› zapasik na czas, kiedy krowy stojÄ… na suchej paszy i nie być wpotrzebie kupowania, kiedy jest drogie.Po wyjÄ™ciu z maÅ›lnicy wyciska siÄ™ masÅ‚ostarannie, dodaje soli cokolwiek wiÄ™cej niż zwykle i po dokÅ‚adnym przerobieniuzostawia siÄ™ do dnia nastÄ™pnego w chÅ‚odnej piwnicy.Kiedy masÅ‚o już należyciestwardniaÅ‚o i sól roztopiÅ‚a siÄ™ wyciska siÄ™ maÅ‚Ä… Å‚yżkÄ… drewnianÄ… tak dÅ‚ugo, aż anijednej kropli wody w nim nie pozostanie; od takiego wyciÅ›niÄ™cia zależy dobroć itrwaÅ‚ość masÅ‚a.Naczynie, garnek lub korytko poprzednio wyparzyć, wytrzeć solÄ…,aby masÅ‚o nie przylegaÅ‚o, od razu uÅ‚ożyć peÅ‚ne i ustawić na górÄ™, gdzie powietrzejest suche.Nie trzeba siÄ™ obawiać upałów; chociaż stopnieje, pozostanie dobrym; wpiwnicy od zbytniej wilgoci pleÅ›nieje i nabiera goryczy.393429.MasÅ‚o, które siÄ™ kilka lat przechowaDo pobielanego kotÅ‚a wlać takÄ… ilość wody gorÄ…cej, aby jej byÅ‚o dwa razy tyle ilemasÅ‚a, które siÄ™ weÅ„ kÅ‚adzie.Na wolnym ogniu ciÄ…gle tÄ™ masÄ™ mieszać, aż siÄ™ masÅ‚ozupeÅ‚nie poÅ‚Ä…czy z wodÄ….Wtenczas zdjąć kocioÅ‚ z ognia i pozostawić w chÅ‚odnymmiejscu.Gdy masÅ‚o zastygnie, robi siÄ™ w nim maÅ‚y otwór przy boku kotÅ‚a, który siÄ™pochyla tak, żeby woda zupeÅ‚nie przez ten otwór odeszÅ‚a i Å›ciekÅ‚a, a masÅ‚opozostaÅ‚o.Woda ta bÄ™dzie prawie biaÅ‚ego koloru, bo oddzieliÅ‚y siÄ™ części mleczne aże od razu nie może siÄ™ oczyÅ›cić, wiÄ™c to samo dziaÅ‚anie z wodÄ… gorÄ…cÄ… powtarza siÄ™tak dÅ‚ugo, aż siÄ™ spostrzeże, że woda jest zupeÅ‚nie czystÄ… i klarownÄ….Wtedy siÄ™masÅ‚o soli i ukÅ‚ada jak najmocniej w garnki lub faski, Faski te starannie owiÄ…zać ipoustawiać w chÅ‚odnym, suchym miejscu.Po wierzchu polać je mocno osolonÄ…wodÄ….430.PrÄ™dki sposób robienia seraZsiadÅ‚e, kwaÅ›ne mleko, po zebraniu Å›mietany, ogrzać na wolnym ogniu, dozupeÅ‚nego oddzielenia siÄ™ twarogu.NastÄ™pnie wlać do woreczka w celu oddzieleniaserwatki, a po niejakim czasie wycisnąć z poczÄ…tku wolno, w koÅ„cu mocniej.Uszykowawszy w ten sposób ser, utrzeć go na tarce nad miskÄ…, wsypać lekko dogarnka, przykryć i wstawić w ciepÅ‚e miejsce.Po kilku dniach, gdy ser ulegniezupeÅ‚nej fermentacji, dodać potrzebna ilość soli, topionego masÅ‚a, wymieszaćdoskonale i ogrzewać na wolnym ogniu2eby siÄ™ dobrze wysmażyÅ‚, mieszajÄ…c ciÄ…gleod spodu, ażeby siÄ™ nie przysadziÅ‚.NastÄ™pnie wylać w gÅ‚Ä™bokie naczynie, a poostudzenia okrajać wkoÅ‚o nożem i wyÅ‚ożyć na talerz.Można też, przy wykÅ‚adaniu goz garnka, wsypać parÄ™ ziarnek karolku i dobrze wymieszać.431.GomółkiZwieży twaróg utrzeć dobrze Å‚yżkÄ… w donicy, dodać parÄ™ Å‚yżek kwaÅ›nej Å›mietany,soli i karolku, dobrze wymieszać i robić z tego twarogu spore gomółki, uÅ‚ożyć nadeseczkÄ™ i obsuszyć na powietrzu.Po.upÅ‚ywie dwóch dni posolić po wierzchu iznów osuszyć.Po tygodniu, gdy gomółki dobrze wyschnÄ…, ukÅ‚ada siÄ™ je wdrewniane faski, przekÅ‚adajÄ…c każdÄ… warstwÄ™ gomółek, kawaÅ‚kiem płótnaumoczonego w piwie.Po upÅ‚ywie tygodnia wyjąć gomółki, oskrobać je i znówuÅ‚ożyć w faskÄ™, przekÅ‚adajÄ…c Å›wieżymi zmoczonymi w piwie gaÅ‚gankami.ChcÄ…cnadać gomółkom ostrzejszy smak, dÅ‚użej trzyma siÄ™ je w fasce, zawsze co tydzieÅ„oskrobujÄ…c; nie należy ich robić zbyt maÅ‚ych, potem osuszać je na powietrzu.394432
[ Pobierz całość w formacie PDF ]